Adzin moj biełastocki kaleha, majstra ŭsialakaj niecenzurščyny j vielmi sympatyčny čałaviek in one, nadoječy prapanavaŭ ujaŭlać sabie maciuki. Vizualizavać. Maŭlaŭ, heta j zabaŭna, i ŭzmacniaje efekt. Hetym jon, faktyčna, natchniŭ mianie na siońniašni dopis.

Ja daŭno zaŭvažyŭ, što nie radziej za zaraz u značeńni ciapier, biełarusy ŭžyvajuć formu atrymvacca tam, dzie joj nie zusim miesca. Čamu tak? Dumaju, fantazii nam, časam, nie chapaje. A moža j viedaŭ. Albo adnaho j druhoha. Dastatkova vizualizavać sam praces atrymoŭvańnia, kab zrazumieć fišku.

Atrymacca pa-biełarusku naŭrad ci moža. Chutčej jano vyjdzie, albo ŭdasca. Maral: nie źbiadniajma movy biez patreby. Možna atrymać, naprykład, porcyju viedaŭ, i, kali majmu blogu heta ŭdasca, vyjdzie biaz doŭhich tłumačeńniaŭ.

U antysłoŭnik:
atrymaacca → vyjści, udaścisia

Ja tut kałupajusia sa svaim antysłoŭnikam (budzie vialikaja aktualizacyja), а dastatkova kupić 1 (adzin) numar NN, i prabiehčysia pa pamyłkach. Tam takoje..!

Rekamenduju pačytać, pašukać znajomyja słovy pamyłki.

Anatol Kłyška piša slušnyja rečy. Adnak apošni skaz u jahonym tekście dapisaŭ chutčej za ŭsio nia jon, a niejki niepiśmienny redaktar:

Дык давайма зараз правiльна ўжываць цяпер i зараз!

Zadańnie: znajdzi pamyłku (chacia b adnu, a ich tam dźvie) ŭ cytavanym skazie, sfarmuluj skaz pravilna. Kamentary adkryju praz paru dzion.

Obejrzeliśmy z Bożenką “Rewers” w ramach orangeowych śród. 30 minut reklam + 90 minut filmu, o ile da się to tak nazwać. Film jest bardzo „polski”. Kiepski montaż, niechlujna scenografia, brak dbałości o detale, pokazywane często i w zbliżeniach, wyświechtane efekty typu “lekki żar”, nierówny montaż, „nowatorskie” efekty dźwiękowe… Dialogi… Tak, właśnie. Niedobre. Reżyser ewidentnie chciał coś powiedzieć, ale się nie dowiedzieliśmy, czy ma coś do powiedzenia. „Ambitne”, bardzo „ambitne” kino. Jeśli nie byliście, ostrzegam.

Wahałem się, czy pisać o tym na blogu, bo znów się zacznie, że wszystko krytykuję. Niech stracę.

Update. Właśnie przegoogliłem temat. Okazuje się, że film ten zdobył wiele nagród, jest nowatorski, odważny, itp, więc biednemu widzowi pozostaje się albo zachwycać, albo pogodzić się z tym, że jest ślepy, głuchy i durny.

Ale jaki?

Ubuntu 9.10

„Słoŭnik NN” z asobna vyjaŭlenaj litaraj Ґ dla karystańnia offline.

Roźnicca ad taho, što možna znajści ŭ inšych miescach tym, što:

• nacisk akcentujecca vytłuščeńniem
• niama prablemaŭ z łacinskaj “i” zamiest kiryličnaj
• užyty pravilny apostraf
• hety słoŭnik budzie raźvivany (i pajavicca jahonaja versija łacinkaj).

U mianie, praŭda, jość sumnievy adnosna pravavoha statusu maich dziejańniaŭ (zabiraju ŭ biednych,  i razdaju biednym), ale kali kamuści nie padabajecca, kali łaska abhruntujcie svaju pazycyju ŭ kamentaroch. Ja padumaju, i moža navat prysłuchajusia, dy budu karystacca hetym słoŭnikam sam ni z kim nia dzielačysia.

Moj kolišni dopis pra vymaŭleńnie vyklikaŭ cikavuju dyskusiju, (navat nie adnu) u jakuju ŭklučylisia znaŭcy z hłybokimi viedami. Adny kažuć, što čuli „prabaćci z nareściami” ad dziadoŭ, pryvodziać aŭtarytetnyja krynicy, druhija kažuć, što heta novamodny navarot, i što  kali hłybiej kapnuć, takoje vymaŭleńnie niapravilnaje. I taksama spasyłajucca na aŭtarytetnyja krynicy. Heta pakazvaje, miž inšym, nakolki roźniacca padychody, a taksama nakolki daloka nam da „narmalnaj narmalnaści”. Ja j sam, pačytaušy kamentary, užo nie nastolki pierakanany ŭ słušnaści „prabaćciaŭ z nareściami”. A ŭ takoj sytuacyi heta pytańnie pierakanańniaŭ. Jak i z užyvańniem vybuchnoj g.

Zrešty, najčaściejšyja pamyłki vymaŭleńnia, z maich nazirańniaŭ, našmat bolš banalnyja:

• Adsutnaść ciekańnia. Samo ciekańnie ŭ kancy słova nie stvaraje prablemaŭ pakul nia treba płaŭna vymavić takoje słova  ŭ źviazcy z nastupnym, jakoje pačynajecca z zyčnaha, napr.: pry chutkim vymaŭleńni frazy “skazać-tabie” vychodzić “skazat’-tabie”. Niespraktykavany pramoŭca, imknučysia zachavać ciekańnie, stračvaje płaŭnaść frazy, a imknučysia zachavać płaŭnaść stračvaje ciekańnie.
• Z płaŭnaściu źviazany taksama vypadak čytańnia u zamiest ŭ. Mahčyma, heta tamu, što čytač biaz praktyki nie zaŭždy achopvaje skaz zrokam. Słovy, miž jakimi znachodzicca “ŭ”, albo jakija na „ŭ” pačynajucca, zaŭždy čytajucca jak źlitnyja: “byli-ŭ-mianie”, „chamskaja ŭłada”.
• Taksama ad płaŭnaści zaležyć ahłušeńnie albo azvančeńnie zyčnych. U zaležnaści ad najaŭnaści ci adsutnaści paŭzy miž słovami, vyjdzie albo “napierad-viedaju” “napierat viedaju”.
• Huk g ŭ kancy słova šmat kamu niazvykły. Ale kali ŭžo ŭžyvać słovy z takim hukam, nieabchodna pamiatać pra toje, jak jaho vymaŭlać u źviazcy ź inšymi słovami. Hety huk taksama albo ahłušajecca, albo azvančajecca.
• Vymaŭleńnie „nie” pierad naciskam zamiest „nia”, i „ni” zamiest „nie”: „nie varta”, „ni było”.
• Ćviordaje vymaŭleńnie ś, ć, ź.

Heta najbolš raspaŭsiudžanyja „brudziki”, jakija ja zaŭvažaju.

Zdajecca, bolšaści ź ich nie było b, kali b nie aficyjny pravapis, jaki narabiŭ škody ŭ hałovach navučyŭšy nas nia vieryć napisanamu. (Napisana не, a čytajem ня — i navat pierachod na taraškievicu hetaha nie źmianiaje. Pryvyčka.) Mnie zdajecca, łacinka tut moža być vyjściem, bo ja nie ŭjaŭlaju, jak možna pračytać, naprykład, razlik zamiest raźlik, ci spiašacca zamiest śpiašacca. Chacia, kali ŭžo tak padychodzić, chto ź biełarusaŭ daść rady svabodna čytać łacinkaj? Značyć, prablema zastajecca tak ci siak.

Jak vy dumajecie?

Kiryličnaja versija majho bloga ŭžo nie isnuje. Ststystyka padkazvaje, što kirylica nie była patrebnaja čytačom. A mnie? Soram tolki. Nu, pasprabavać było cikava.

Eksperyment zakončany, usim dziakuj.

Klasyčny pravapis dapamahaje našym tekstam nie addalacca ad biełaruskaj (i nia tolki) fanetyki. Siarod usiaho varta źviarnuć uvahu na vybuchovuju g (ґ). Čamuści mała chto ŭžyvaje jaje na piśmie. Taja ž Svaboda, prykładam, chacia j starajecca paśladoŭna ŭžyvać klasyčny pravapis, paźbiahaje hetaj litary. Lanota? Kali tak, to darma.

Šeraja knižka miž inšym prapanuje:

Пры асваеньні іншамоўных уласных імёнаў выбухны g можа перадавацца празь літару ґ („ґе”): Ґаза, Ґамбія, Ґент, Ґібральтар, Ґітлін, Аґра, Арлінґтан, Рэдынґ.

(Разьдзел 20. ПРАВАПІС Г (Ґ), К, Х
І ГАЛОСНЫХ ПАСЬЛЯ ІХ)
Vytłuščeńnie majo.

Jakija słovy ŭtrymlivajuć „g”, i kolki ich? Dzie ich znajści?

Adkazvaju ad kanca: ich možna znajści ŭ słoŭniku NN naprykład na sajcie slounik.org. Varyjantnaść tam paznačanaja błakitnym koleram, chacia lepiej było b, dumajecca, nie saromiecca „staroj novaj litary” g (ґ).

Śpis u studyju!

U hetym fajle sabranyja ŭsie słovy z „g”, najaŭnyja ŭ słoŭniku NN i pierakanvertavanyja ŭ łacinku. (Kirylica taksama jość.) Słovaŭ pad piać z pałovaj tysiač, і nichto nie skazaŭ, što na hetym usio. Na pačatak pavinna chapić.

Na pytańnie, nakolki abaviazkovaje ŭžyvańnie „g” a nia „h” ŭ sytuacyi, kali dapuščalna adno j druhoje, kožny musić adkazać sam. Asabista ja miarkuju, što inšamoŭnyja ŭłasnyja nazvy musiać pieradavacca maksymalna nabližana da aryginału, i kali našaja mova (prynamsi ŭ klasyčnym varyjancie pravapisu) daje takija mahčymaści, nia varta ignaravać ich.

Kali nam nieabyjakavaja jakaść našych tekstaŭ, pisanych pa-biełarusku, kali my chočam napoŭnicu vykarystoŭvać patencyjał klasyčnaha pravapisu, užyvajma g (ґ) ŭ svaich tekstach!

Dziakuju aŭtaram za słoŭnik NN, a taksama Zedliku za padrychtoŭku publikavanych ciapier śpisaŭ.